Trong hành trình nâng cao chất lượng giáo dục, sinh hoạt chuyên môn không chỉ là dịp để giáo viên trao đổi kinh nghiệm mà còn là cơ hội cùng nhau nghiên cứu, thử nghiệm và tìm kiếm những cách làm hiệu quả hơn, đặc biệt đối với học sinh lớp 9 – giai đoạn có ý nghĩa quan trọng trong hành trình chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 THPT.
Với tinh thần đó, nhóm Ngữ văn 9 – Tổ Xã hộiđã tổ chức thành công buổi sinh hoạt chuyên môn với hai nội dung trọng tâm, hướng tới mục tiêu đổi mới cách dạy – đổi mới cách học – đổi mới cách kiểm tra đánh giá, qua đó góp phần nâng cao chất lượng môn Ngữ văn 9.
ĐỔI MỚI TỪ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
Chuyên đề: “Từ định hướng đến thực tiễn – Thống nhất cách chấm và đánh giá bài kiểm tra định kì môn Ngữ văn 9 theo định hướng của Sở GD&ĐT”
Chuyên đề tập trung nghiên cứu những yêu cầu trong kiểm tra, đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng của Sở GD&ĐT, từ đó giáo viên cùng phân tích đề, xác định yêu cầu cần đạt, xây dựng hướng dẫn chấm, trao đổi những tình huống có thể phát sinh trong quá trình chấm bài và thống nhất cách đánh giá phù hợp.
Điểm nhấn của chuyên đề không dừng ở việc “thống nhất đáp án”, mà hướng tới việc thống nhất cách nhìn về năng lực và chất lượng bài làm của học sinh. Qua đó, việc chấm – chữa bài trở thành một bước quan trọng giúp giáo viên nhận diện chính xác điểm mạnh, hạn chế và những khoảng trống kiến thức, kĩ năng của học sinh để có giải pháp điều chỉnh hoạt động dạy học.
Đặc biệt, với học sinh lớp 9, đây là cơ sở để giáo viên từng bước giúp các em làm quen với yêu cầu của các dạng bài, nâng cao năng lực diễn đạt, lập luận, đọc hiểu và tạo lập văn bản, chuẩn bị tâm thế và kĩ năng cần thiết cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT.
ĐỔI MỚI CÁCH ĐỌC – HIỂU TÁC PHẨM VĂN HỌC
Chuyên đề: “Giải mã tác phẩm truyện bằng Bản đồ câu chuyện – Từ đọc hiểu đến tư duy hệ thống”
Đây là nội dung mang màu sắc đổi mới rõ nét trong phương pháp dạy học Ngữ văn.
Thay vì tiếp cận tác phẩm truyện theo cách ghi nhớ máy móc các chi tiết, giáo viên hướng dẫn học sinh kiến tạo “bản đồ câu chuyện”, từng bước xác lập và kết nối các thành tố quan trọng của tác phẩm: nhân vật – sự kiện – tình huống – diễn biến cốt truyện – không gian, thời gian – chi tiết tiêu biểu – mối quan hệ giữa các nhân vật – chủ đề và thông điệp.
Tiến trình thực hiện chuyên đề
Bước 1: Khởi động – kích hoạt trải nghiệm đọc�Giáo viên đưa ra câu hỏi hoặc tình huống gợi mở, giúp học sinh hình thành hình dung ban đầu về câu chuyện và xác định nhiệm vụ đọc.
Bước 2: Khám phá – nhận diện các “mảnh ghép” của câu chuyện�Học sinh đọc văn bản, tìm kiếm và lựa chọn những chi tiết quan trọng, xác định nhân vật, sự kiện, tình huống và các mối quan hệ nổi bật.
Bước 3: Kiến tạo – xây dựng Bản đồ câu chuyện�Các thông tin được tổ chức trực quan thành một hệ thống có tính liên kết. Học sinh không chỉ “tìm đúng chi tiết” mà phải trả lời được câu hỏi: Chi tiết ấy có vai trò gì? Vì sao tác giả lại xây dựng nhân vật, sự kiện và tình huống như vậy?
Bước 4: Kết nối – đi từ câu chuyện đến ý nghĩa�Từ bản đồ đã xây dựng, học sinh tiếp tục phân tích sự phát triển của nhân vật, ý nghĩa của các chi tiết, chủ đề và thông điệp của tác phẩm.
Bước 5: Vận dụng – chuyển hóa thành kĩ năng làm bài�Giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng hệ thống kiến thức đã hình thành để xử lí các dạng câu hỏi đọc hiểu, đồng thời vận dụng vào việc viết đoạn văn, bài văn nghị luận văn học.
HƯỚNG ĐẾN MỤC TIÊU QUAN TRỌNG NHẤT: NÂNG CHẤT LƯỢNG HỌC SINH LỚP 9
Điểm gặp gỡ của hai nội dung chuyên môn chính là mục tiêu không ngừng nâng cao chất lượng dạy học và kết quả học tập của học sinh lớp 9.
Nếu việc đổi mới kiểm tra, đánh giá giúp giáo viên đo đúng – nhận diện đúng – điều chỉnh đúng, thì phương pháp “Bản đồ câu chuyện” giúp học sinh đọc có chiến lược, hiểu có hệ thống và vận dụng kiến thức hiệu quả.
Đây cũng là một trong những hướng đi quan trọng để học sinh lớp 9 từng bước hình thành những năng lực cần thiết cho kỳ thi vào lớp 10 THPT: đọc hiểu văn bản, phân tích và xử lí thông tin, tư duy logic, lập luận, diễn đạt và vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề.
Mỗi giờ học được đổi mới, mỗi phương pháp được nghiên cứu kĩ lưỡng, mỗi lần trao đổi chuyên môn nghiêm túc… đều hướng tới một mục tiêu chung: giúp học sinh tiến bộ thực chất và tự tin hơn trên hành trình chinh phục lớp 10 THPT.
Buổi sinh hoạt chuyên môn của Tổ Xã hội – nhóm Ngữ văn 9 một lần nữa khẳng định tinh thần học hỏi, chia sẻ, đổi mới và trách nhiệm nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên; đồng thời tạo động lực để những sáng kiến chuyên môn tiếp tục được đưa vào thực tiễn lớp học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.
Đổi mới để dạy tốt hơn – Đồng hành để học sinh tiến bộ – Chung sức để chinh phục mục tiêu lớp 10!
